Mga Usapang Legal

Ang panglegal na sistema ng Canada ay pumoprotekta sa iyo sa iba-ibang mga lugar ng iyong buhay. Ang ilang mga bagong dating ay maaaring humarap sa mga problemang panglegal sapagkat hindi nila nalalaman ang tungkol sa batas ng Canada at ang tungkol sa panglegal na sistema ng Canada. Sa seksyong ito ikaw ay makakakita ng impormasyon tungkol sa iyong legal na mga karapatan at mga responsibilidad at kung paano makakakuha ng panglegal na tulong kapag iyong kinailangan.

Mga Karapatang Pantao

  • v
  • I-print
  • PDF
  • Idagdag sa Mga Paborito Ko
  • I-customize na ngayon
 

Ano ang maaari kong gawin kung nararamdaman kong ako ay nililigalig o dinidiskrimina?

Ang diskriminasyon ay karaniwang nagaganap kapag ang mga aksyon o pagtatrato sa isang tao ay ginagawa dahil sa kaniyang pagkakasapi sa isang partikular na kategorya. Ito ay nangyayari sa pamamagitan ng mga salita o mga aksyon. Kung minsan ang diskriminasyon ay halatang-halata at sa ibang panahon naman, ito ay mas mahirap na kilalanin. Maaaring pagdusahan ng isang tao ang diskriminasyon mula sa ibang tao, isang organisasyon, isang proseso o isang institusyon. Ang isang tao ay maaaring diskriminahin base sa edad, etniko o pambansang pinangggalingan, pangkaisipan o pampisikal na kapansanan, lahi o kulay, relihiyon o kredo, kasarian, o sekswal na oryentasyon. Kamakailan, isinama ng Komisyon ng mga Karapatang Pantao ng Ontario (Ontario Human Rights Commission) ang pagbubuntis at pagpapasuso bilang mga bakuran para sa diskriminasyon.

Mga Uri ng Diskriminasyon

Ang mga kilos o mga salita na hindi nakalulugod o pasalungat at kaugnay sa isa sa mga kadahilanan ng diskriminasyon (hal. kasarian o lahi) ay ipinapalagay na panliligalig (harassment). Halimbawa, kung ang isang katrabaho ay nagsasabi ng mga biro na kontra sa isang lahi sa lugar ng trabaho, siya ay nagkakasala ng panlahing panliligalig. Kung ang isang guro ay gumawa ng isang sekswal na komento o manyansing sa isang estudyante, ang guro ay nagkakasala ng sekswal na panliligalig.

Kung minsan ang diskriminasyon ay nangyayari sa loob ng isang partikular na organisasyon o institusyon at nagiging bahagi ng kung paano tumatakbo ang organisasyon o institusyong iyon. Ito ay tinatawag na sistemikong diskriminasyon. Ang sistema ng hustisya sa Canada, halimbawa, ay kinakailangang tumugon sa mga pagsasakdal ng sistemikong diskriminasyon laban dito sa pagtatrato nito sa mga may kulay na minoridad.

Proteksyon Laban sa Diskriminasyon

Kung ikaw ay nakakaranas ng mga problema at nakakaramdam na ikaw ay dinidiskrimina, may mga organisasyon sa iyong lugar na maaaring makatulong sa iyo. Bumisita sa isang Sentro ng Impormasyong Pangkomunidad (1) [Community Information Centre (CIC)] na malapit sa iyo o tumawag sa 2-1-1 mula sa iyong telepono upang makipag-usap sa isang kinatawan ng CIC upang makahanap ng isang ahensyang malapit sa iyong lugar para makakuha ng tulong.

Ang Pribilehiyo ng mga Karapatan at mga Kalayaan ng Canada (2) (Canadian Charter of Rights and Freedoms), na isang bahagi ng konstitusyon ng Canada, ay ginagawang labag sa batas ang pagdidiskrimina laban sa mga tao ng base sa :

  • edad
  • etniko o pambansang pinanggalingan
  • pangkaisipan o pampisikal na kapansanan
  • lahi o kulay
  • relihiyon o kredo
  • kasarian
  • sekswal na oryentasyon

Ang Kowd ng mga Karapatang Pantao ng Ontario (3) (Ontario Human Rights Code) ay ipinapatupad ng Hukuman ng mga Karapatang Pantao ng Ontario (4) (Human Rights Tribunal of Ontario). Ang Hukuman ng mga Karapatang Pantao ng Ontario ay nag-iimbestiga ng mga reklamo ng diskriminasyon at panliligalig batay sa Kowd ng mga Karapatang Pantao ng Ontario. Para sa karagdagang impormasyon at upang mag-ulat ng panliligalig, maaari silang kontakin sa:

Libreng-tawag: 1-866-598-0322

Toronto: (416) 326-1312

Bagamat ang panliligalig at diskriminasyon ay labag sa batas, ang mga ito ay nangyayari. Mahalagang malaman na maaari kang makakuha ng tulong at kung ano ang iyong magagawa kung sa palagay mo ikaw ay naging isang biktima ng diskriminasyon o pagkamuhi.

Hindi palaging madaling malaman kung ano ang eksaktong dapat gawin, lalung-lalo na kung makaranas ka ng pagkakataong may isang taong sinisigawan ka sa kalye. Ang pinakamahalagang bagay ay makagawa ka ng aksyon kung nararamdaman mong ikaw ay pinagbabantaan o ikaw ay natatakot.

Paano Tumugon sa Diskriminasyon

Ang diskriminasyon ay maaaring maganap sa ibat-ibang mga pangyayari at iba’t-ibang mga anyo, kung kaya mayroong iba’t-ibang paraan ng pagtugon dito.

Halimbawa, kung mayroong nanliligalig sa iyo sa lugar ng trabaho:

  • Kung saan maaari, harapin ang taong nanliligalig sa iyo at sabihin sa kanilang tumigil.
  • Kung magpatuloy ang pag-uugali, magtabi ng isang nakasulat na rekord ng iyong mga aksyon at mga reaksyon, at ng nakasasakit na pag-uugali. Ang lahat ng mga pangalan, mga petsa, oras, at lugar ay mahalaga. Kung mas detalyado ang iyong gagawing pagtatala, mas makabubuti.
  • Maraming mga organisasyon at mga tagapag-empleyo ay may mga polisang panlaban sa panliligalig (anti-harassment policies) sa lugar ng trabaho na maaaring makapagprotekta sa iyong mga karapatan at maaaring makatulong na iwasto ang hindi makatarungang sitwasyon. Siguraduhin na iyong nababatid at nalalaman ang tungkol sa mga polisang ito laban sa panliligalig.
  • Kung walang direktang polisa na nasa lugar para matugunan ang sitwasyon, maaari kang magharap ng isang reklamo alinman sa Komisyon ng mga Karapatang Pantao ng Canada o sa Hukuman ng mga Karapatang Pantao ng Ontario.

Kung nararamdaman mo na maaari kang maging isang biktima ng karahasan, mahalagang tumawag ka sa 9-1-1 at makipag-usap sa pulis para humingi ng tulong. Kung sa pakiramdam mo ay walang agarang pagbabanta ng karahasan, maaari ka pa ring tumawag sa pulis para humingi ng tulong at pamamatnubay, ngunit siguraduhin na ikaw ay tumatawag sa hindi pang-emerhensiyang numero ng telepono ng lokal na pulis.

Upang makita ang hindi pang-emerhensiyang numero ng telepono ng pulis:

  • Tingnan ang harapang pabalat ng iyong direktoryo ng telepono para sa hindi pang-emerhensiyang numero ng telepono.
  • Hanapin ang numero ng telepono para sa iyong lokal na istasyon ng pulis sa mga asul na pahina sa iyong direktoryo ng telepono.
  • Lapitan ang isang pulis sa kalye.

Kung nakakaranas ka ng diskriminasyon, mahalagang isulat mo kung ano ang nangyari at kung kailan ito nangyari nang sa gayon, kung magpasya kang gumawa ng aksyon mayroon ka nang impormasyon. Isulat ito kaagad pagkatapos na maganap ang pangyayari o insidente, habang madali pang maalala. Mas mahihirapan kang alalahanin ang mga partikular na mga pangyayari sa kalaunan. Kung mangyari rin na ang diskriminasyon o ang pagkamuhi ay nangyayari sa iyo sa loob ng mahabang panahon, makakatulong na magtago ng isang nakasulat na rekord para maipakita mo na may isang patern ng diskriminasyon.

Ang Hukuman ng mga Karapatang Pantao ng Ontario ay nagbibigay ng isang madaling basahing gabay (5) tungkol sa kung paano makakapagharap ng isang reklamo, kung paano pinoproseso ang isang reklamo at kung gaano katagal itong inaabot.

Para sa mga karagdagang impormasyon:

(1) Community Information Centre (CIC):
http://www.211Ontario.ca

(2) Charter of Rights and Freedoms:
http://findlink.at/ccrfguide

(3) Ontario Human Rights Code:
http://findlink.at/hrcode

(4) Human Rights Tribunal of Ontario:
http://findlink.at/hrto

(5) Guide to Filing a Human Rights Complaint:
http://findlink.at/hr-app