Mga Usapang Legal

Ang panglegal na sistema ng Canada ay pumoprotekta sa iyo sa iba-ibang mga lugar ng iyong buhay. Ang ilang mga bagong dating ay maaaring humarap sa mga problemang panglegal sapagkat hindi nila nalalaman ang tungkol sa batas ng Canada at ang tungkol sa panglegal na sistema ng Canada. Sa seksyong ito ikaw ay makakakita ng impormasyon tungkol sa iyong legal na mga karapatan at mga responsibilidad at kung paano makakakuha ng panglegal na tulong kapag iyong kinailangan.

Mga Abogado at Iba Pang Panlegal na Tulong

  • v
  • I-print
  • PDF
  • Idagdag sa Mga Paborito Ko
  • I-customize na ngayon
 

Ano ang Alternatibong Resolusyon sa Pagtatalo (Alternative Dispute Resolution)?

Ang Alternatibong Resolusyon sa Pagtatalo (Alternative Dispute Resolution, ADR) ay kinasasangkutan ng paggamit ng maraming iba’t-ibang mga pamamaraan upang maharap at malutas ang mga pagtatalo.

Ang mga tao ay nasasangkot sa maraming uri ng mga pagtatalo. Ang paghahain nito sa korte ay isang paraan upang malutas ang pagtatalo. Gayunpaman, ito ay aabutin nang matagal at maaaring gumugol ng malaking halaga. Ang mga tao ay naghahanap ng ibang mga pamamaraan sa labas ng silid ng korte para sa mabilis at hindi magastos na mga alternatibo sa pagresolba ng pagtatalo.

Sa karamihan ng mga opsyon na hatid ng ADR, maaari kang pumili ng higit na mabuting paraan sa pagharap sa iyong sitwasyon. Halimbawa, maaari kang pumili ng isang pamamaraan ng pagharap sa pagtatalo para sa pagkupkop ng iyong anak (child custody dispute) samantalang ang problema naman sa pagtatrabaho o isang pagtatalo sa iyong munisipalidad ay maaaring kailanganing gumamit ng ibang pamamaraan.

May tatlong pangkaraniwang paraan na ginagamit sa pagresolba ng mga pagtatalo na hindi na kinakailangan pang humarap sa korte:

  • Negosasyon (Negotiation)
  • Pamamagitan (Mediation)
  • Paghahatol ng Isang Tagapamagitan (Arbitration)

Negosasyon (Negotiation)

Ang pagreresolba ng pagtatalo sa pamamagitan ng negosasyon ay isang bahagi ng pang-araw-araw na pamumuhay. Ang mga taong hindi nagkakasundo ay kadalasang magkasamang tumatalakay ng mga problema at natatapos sa isang kasunduan na siyang ikasisiya ng mga kasangkot. Kung ang mga tao ay nagsasaayos ng kani-kanilang mga problema, makagagawa rin sila ng solusyon na tutugon sa kani-kanilang mga kagustuhan at pangangailangan.

Maaari kang kumuha ng isang abogado o tagapayo na may mga kakayahan na matulungan ka sa pakikipagnegosasyon o siyang makikipagnegosasyon para sa iyo.

Pamamagitan (Mediation)

Sa pamamagitan, ang isang partidong walang kinikilingan na tinatawag na "tagapamagitan" ("mediator") ang tumutulong sa mga partidong nagtatalo na makahanap ng solusyon para sa ikabubuti nila. Ang mga abogadong isinanay sa pamamagitan ay makatutulong na makahanap ng solusyon para sa dalawang panig na may legal na pagtatalo.

Hindi katulad ng mga hukom, ang mga tagapamagitan ay hindi nagdedesisyon para sa mga kaso o nagtatakda ng mga napagkasunduang halaga. Ang tagapamagitan ay tumutulong lamang sa mga taong sangkot sa isang pagtatalo na makipagkomunikasyon at makipagnegosasyon sa isa’t-isa sa isang maayos pamamaraan, maintindihan nang husto ang mga kagustuhan ng bawa’t partido, at makahanap ng resolusyon batay sa parehong pagkakaunawaan at mutwal na kasunduan.

Ang layunin ng pamamagitan ay hindi upang alamin kung sino ang magwawagi at matatalo, kundi upang makahanap ng mga magagandang solusyon sa mga pagtatalo sa pamamaraang hindi na kailangan ng paglilitis.

Paghahatol ng Isang Tagapamagitan (Arbitration)

Tuwing nasasangkot ang mga tao sa isang pagtatalo na hindi kayang resolbahin ng bawa’t isa, sa pamamagitan ng alinman sa negosasyon o ng pagkakaroon ng tagapamagitan, maaari nilang desisyunang iharap ito sa paghahatol ng isang tagapamagitan.

Sa paghahatol ng isang tagapamagitan, ang isang walang kinikilingang tao o panel ng mga tao ay dumidinig sa mga katotohanan at mga isyu at siyang nagsasagawa ng isang desisyon. Ang mga tagapaghatol (arbitrator) ay mga eksperto sa isang partikular na bahagi ng batas o industriya.

Ang tagapaghatol ay ang nagdedesisyon batay sa mga katotohanan, o anumang mga kontrata sa pagitan ng mga tao at ng mga batas na nauukol sa sitwasyon. Ipaliliwanag ng tagapaghatol kung paanong naisagawa ang pagdedesisyon. Depende sa mga batas na kaugnay sa iyong kaso, ang desisyon ng tagapaghatol ay maaaring panghuli at umiiral, o maaaring repasuhin ng isang korte kung ang isang partido ay hindi sang-ayon sa naging desisyon nito.

Kailan mo maaaring ikonsidera ang ADR?

Ang maagang paggamit ng mga pamamaraan ng ADR ay makatitipid ng panahon at pera sa paghahain ng isang pagtatalo sa korte. Gayundin, sa paglipas ng panahon, maaaring maging mahirap ang pagsang-ayon sa isang solusyon na ikasisiya ng bawa’t isa. Karamihan sa mga aksyon ng korte ay naisasaayos bago dumating ang paglilitis.

Kahit na ikaw ay nasa korte na, maaari ka pa ring gumamit ng ADR. Marami sa mga korte ay may mga programang naghahanap ng resolusyon para sa mga pagtatalo na humihiling sa mga partidong makibahagi sa pamamagitan ng ADR bago humarap sa korte. Ang tanggapan ng korte o ang iyong abogado ay makapagpapaliwanag tungkol sa mga programa sa iyong komunidad.

Kailan maaaring ipaubaya sa mga korte ang pagdedesisyon para sa pagtatalo?

Mayroong mga sitwasyon kung saan ang mga pagtatalo ay kailangang ipaubaya sa mga korte ang pagdedesisyon:

  • Kung ang pagtatalo ay kinasasangkutan ng karahasan, maaaring magkaloob ng higit na mabuting proteksyon ang mga korte para sa biktima. Kung ang isang partido ay lubos na higit ang kapangyarihan at kontrol kumpara sa isa at hindi kayang panghawakan nang mabuti, kahit na ng isang may karanasang tagapamagitan, kailangang panghawakan ang sitwasyong ito ng mga korte.
  • Ang mga proseso ng ADR ay kompidensyal. Hindi tamang ibahagi ng isa sa mga partido ang isyu sa publiko, o kung nais nilang ipakita ang kinahinatnan bilang halimbawa para sa mga katulad na pagtatalo.
  • Kung kinakailangan ang pagtatatag ng isang pamarisan, o kung ang kinahinatnan ng kaso ay maaaring makaapekto sa mga tao sa komunidad, ang korte ang tamang lugar upang maresolba ang problema.

Para sa mga karagdagang impormasyon tungkol sa ADR, sumangguni sa Instituto ng ADR ng Ontario (1) (ADR Institute of Ontario):

Sa Toronto: 416-487-4447

Para sa mga karagdagang impormasyon:

(1) ADR Institute of Ontario:
http://findlink.at/adrontario